جواد اعتضادی جمع
تماس با من
پروفایل من
نویسنده (های) وبلاگ جواد اعتضادی جمع
آرشیو وبلاگ
      پایگاه آموزشی پرورش گل و گیاهان زینتی و نهال ()
علل سیاه شدن مغز گردو نویسنده: جواد اعتضادی جمع - ۱۳٩۱/۱٠/٤

گردوی ایرانی درختی متعلق به تیره گردوسانان Juglandacea می باشد که در کشور ما در عرض جغرافیایی 29 تا 39 درجه شمالی و طول جغرافیایی 45 تا 69 درجه شرقی از جلگه های پست تا ارتفاعات 2500 متری به خوبی رشد و نمو می کند .

گردو به جز استانهای هرمزگان و بوشهر در سراسر کشور کشت می گردد از نظر تجاری مغز گردو به دو دسته اصلی مغزهای سالم و قابل خوردن با رنگ روشن سفید و مغزهای نا مرغوب و غیر قابل خوراک با رنگ سیاه تقسیم بندی می شود . معضل بزرگی که کیفیت گردو را تهدید می کند و باعث صدمه و خسارت به آن می گردد مسئله سوختگی یا سیاه شدن مغز گردو می باشد و باتوجه به اهمیت موضوع ، بررسی علل این معضل و راهکارهای موثر مورد توجه این تحقیق قرار گرفت . عواملی مانند بیماری بلایت گردو ، عوامل ژنتیکی و نوع رقم انتخابی ، عوامل محیطی ( تاثیر دما ، آب و هوا ، رطوبت ، نور) ، تغذیه و کوددهی ، زمان برداشت و روش برداشت ، نحوه خشک کردن گردو و مدت زمان انبار داری آن می توانند بر روی کیفیت مغز گردو تاثیر گذار باشند. معمولا در ارقام زودرس چون فرآیند رسیدن میوه با هوای گرم اواسط تابستان همزمان است مغزها تیره تر شده و از کیفیت آنها کاسته  می شود پس با شناسائی ارقام دیررس و مرغوب وپرورش این ارقام می توان از مسئله تیرگی مغز گردو تا حدودی جلوگیری نمود. تابستانهای گرم و درجه حرارت های بالای 38 درجه سانتیگراد در طی دوره سفت شدن مغز باعث تیره شدن آن می گردد . برای دستیابی به گردوهایی با مغز پر و میزان چربی بالا ، درجه حرارت های 27 تا 33 درجه سانتیگراد در طول چندین هفته قبل از برداشت ضروری می باشد . تغذیه با عناصر میکرو به ویژه سولفات روی و آهن در افزایش کیفیت مغز گردو موثر می باشد . برداشت مکانیزه و انتخاب روش برداشت صحیح که در حداقل زمان انجام گیرد اهمیت دارد . در برداشت مکانیزه استفاده از ماشین پوست گیر بسیار الزامی است.

استفاده از اتفون مایع به میزان ppm 3000 -  1000 برای هر درخت در جداکردن پوست سبز گردو موثر می باشد . اتفون با تسریع در رسیدن پوست سبز گردو سبب سهولت جداشدن آن از روی پوسته سخت گردیده درنتیجه برداشت گردو را هنگامی که کیفیت مغز حداکثر است امکان پذیر می سازد . استفاده از انواع دستگاههای خشک کن به جای خشک کردن سنتی گردو که باعث آفتاب سوختگی و اکسید شدن فنل های مغز و درنتیجه تیره شدن آن می شود توصیه می گردد. این دستگاه ها می توانند میوه ها را در مدت 24 تا 48 ساعت خشک کنند ، حرارت نباید از 3/43 درجه سانتیگراد بیشتر گردد در غیر این صورت مغز گردو تیره و غیر قابل مصرف می گردد . از انبار داری طولانی مدت نیز باید پرهیز نمود.

  نظرات ()
عناب نویسنده: جواد اعتضادی جمع - ۱۳٩۱/٩/۱

اسم علمی : Zizyphus jujuba mill
‌ خانواده : Rhamnaceae Jujub

عناب درختچه ای است با شاخه های کوتاه یا درختی به ارتفاع 6 تا 10 متر ( به ندرت 15 متر ) پوست تنه آن ناهموار چوب آن بسیار محکم و به رنگ قهوه ای است . برگهای زیبای آن ساده و قلبی شکل می باشد و در دوطرف شاخه به صورت متناوب قرار دارد. برگها در بعضی رقم ها صاف و در بعضی دیگر دندانه دار است . سطزح فوقانی برگ ، سبز تیره و سطح تحتانی آن سبز روشن می باشد . در کنار هر دو برگ در خارج وجود دارد که از تغییر کل گوشوارکها حاصل شده است. در عناب دو شاخه وجود دارد تعداد زیادی از شاخه ها خزان کننده و به عبارت دیگر در فصل زمستان همانند برگها از درخت جداشده و به زمین می ریزد. 


برخی دیگر از شاخه ها دائمی بوده و باعث رشد سالانه درخت می شود این شاخه ها که قطورند خود دارای تعدادی شاخه خزان کننده نیز هستند. گلهای عناب دوجنسی هستند و دارای پنج کاسبرگ ، پنج گبرگ ، پنج پرچم و دو برچه می باشند این گلها معطرند و به وسیله حشرات گرده افشانی می شوند تک درختان عناب نیز محصول طبیعی می دهند و این نشانه خودباروری آن است.در گلهای عناب پرچم ها بالاتر از کلاله قراردارند و این امر به گرده افشانی کمک می کند. گلدهی و میوه دهی عناب در چند مرحله متوالی صورت می گیرد. گلهایی که در اواخر فصل رشد تشکیل می شود زمان لازم را برای تشکیل ، رشد و نمو و رسیدن میوه به دست نمی آورند. 
میوه ها شفت ، بیضوی تا کروی به رنگ قرمز تیره یا متمایل به مشکی ، گوشت میوه سفید و شیرین مزه و خوراکی ، میوه گیاه بخش دارویی این گیاه را تشکیل می دهد. میوه عناب را باید پس از رسیدن کامل در پاییز جمع آوری کرد.میوه های خشک عناب شبیه خرما است به همین دلیل به آن خرمای چینی نیز می گویند. درخت عناب بومی مناطق گرم است که از چندهزار سال قبل در کشورهایی مانند چین و هندوستان کشت شده است. عناب در ایران در سواحل دریای خزر ، مینودشت ، کردستان ، گرگان ، خراسان و کرمان به طور خودرو می روید. 
تولید سالانه این میوه در چین 450 هزار تن است که در میزان آن در باغات 290 هزار هکتار عناب در چین به میزان هکتار مرکبات در فلوریدا محاسبه می شود . اگر چه این گیاه در مناطق خشک بهتر با شرایط کنار می آید با این حال هر نوع وضعیت آب و هوایی تحمل می نماید . عناب در هر نوع خاکی پرورش می یابد و نسبت به قلیایی بودن و نمکدار بودن زمین مقاوم است . نیاز به خنکی کمتری دارد اگر چه سرمای شدید را تحمل می کند. 
دوره خفتگی به آن اجازه می دهد که یخبندان های دیر هنگام بهاری و دوره زیادی خفتگی را تحمل کند و فایده زیادی برای زنبورداران دارد. بعضی از گونه ها همه ساله فراوان میوه می دهند . 

کشت و پرورش درخت عناب

درخت عناب در تمام نقاط ایران می روید ، محصول می دهد و با بیشتر آب و هوای مناطق ایران سازگار است. این درخت در برابر کم آبی بسیار آبی مقاوم می باشد. 
روش تکثیر : 
برای زیاد کردن این گیاه چهار راه وجود دارد : 

1- جابجایی پاجوشها : 
علاوه بر پاجوشها که از کنار درخت می روید، درخت عناب در جستجوی آب شبکه وار ریشه های زیادی می دواند و از ریشه های سطحی ، جوانه هایی می روید و از زمین بیرون می آید . در سال اول به شکل ترکه ای راست و صاف خود نمایی می کند . سال دوم در پایان فصل پاییز که درخت نمو نسبی کرده است، با بریدن ریشه درخت مادر ، نهال را با ریشه از زمین بیرون می آورند در جایی دیگر در گودهایی که پیشتر آماده شده است آن را می نشانند . خاک محل کشت اگر هوموس دار باشد درخت رشد بیشتر خواهد کرد. در هر سال یک درخت بزرگ ( درختان مادر ) ، دهها پاجوش قابل جابجایی دارد. 

2- قلمه زدن : از درخت عناب می توان درنیمه دوم اسفند ماه قلمه گرفت . قلمه ها باید از شاخه های جوان یکساله باشد. زمینی را که برای خزانه کاری بر می گزینند. شخم عمیقی ( 30 سانتی متر ) می زنند. سپس جویه ، پشته می کنند. 
قلمه های سی سانتی متری را که بطور اریب ( کج ) بریده شده در کناره پشته ها در زمین فرو می برند . بطوریکه فقط پنج سانتی تر سرقلمه از لبه پشته بیرون و 25 سانتر متر در خاک فرو رفته باشد. فاصله هر قلمه از یکدیگر حدود پنج سانتی تر خواهد بود. پس از کشت قلمه ها ، جویه ها را پر از آب می کنند و زمین قلمه کاری شده باید همیشه مرطوب باشد و مرتب وجین شود. در روشی دیگر ، پس از برگریزان پاییزی و آغاز فصل سرما ، قلمه ها را آماده می کنند ودر جعبه های پر از خاک اره و یا پاکتهایی پلاستیکی که باریک و بلند است و برای همین منظور تهیه کرده اند، قلمه ها را در خاک اره می نشانند و در گلخانه یا جای گرم و مرطوبی می گذارند. قلمه ها تا وقتی که جوانه نزده است ، نیاز به آفتاب ندارد. ولی به محض جوانه زدن باید درهمان درمعرض نور خورشید قرار گیرد تا بتواند به رشد خود بطور طبیعی ادامه دهد. قلمه ها در خاک اره مرطوب ریشه می دواند و هر قمله نهالی مستقل خواهد بود. جدا کردن قلمه ها در خاک اره کاری بسیار آسان است و ریشه ها سالم می مانند پس از برطرف شدن خطر سرما، یعنی حدود اردیبهشت ماه ، آنها را از گلخانه های بیرون می آورند و به زمین محل کشت انتقال می دهند . قلمه زدن در پاییز یک سال نهال را جلو می اندازد و زودتر درخت به بار خواهد نشست. 

3- خوابانیدن : شاخه های دوساله ای را که از بخش پایینی تنه درخت مادر روییده است می توان خوابانید این کار در فصل پاییز و اواخر زمستان انجام می شود. برای خوابانیدن شاخه درخاک به این ترتیب باید اقدام کرد : آن بخش از شاخه که در زیر خاک قرار می گیرد، وسیله کارد تیزی قبلاً پوست نیمی از شاخه به درازای پنج سانتی متر بریده و برداشته می شود. سپس نزدیک شاخه را گود می کنند و آن را به آرامی می خوابانند و گود را پر از خاک می کنند. سرشاخه را که از خاک بیرون می ماند به یک قیم می بندند تا راست بایستد . از همان محلی که پوست برداری شده است ، درطول بهار و تابستان ریشه های نابجا می روید اسفند سال بعد از آن را از درخت مادر می برند و با ریشه به محل اصلی انتقال می دهند. 

4- کشت بذر عناب : دانه های عناب را گردآوری کرده سیلو می کنند . سپس در بهار می کارند. هسته های عناب رسیده ، هریک می تواند نهالی تولیدکند. روش کشت به این صورت است که در نیمه اول اسفند هسته ها را در ظرفی پر از آب می ریزند و در جای گرمی می گذارند . پس از چند روز که خیس خورد آنها را در زمینی که پیشتر آماده شده است می کارند. همه روزه روی آنها را آب می پاشند . بذرها در نیمه دوم فروردین می رویند. نهالهای دوساله را پس از برگریزان از خزانه به زمین اصلی منتقل می کنند. 

ولی بهترین راه زیاد کردن درخت عناب ،‌ همان جابجایی پاجوشهای ریشه دار است. زیرا مطمئن تر خواهد بود. درخت عناب را معمولاً‌ پیوند نمی زنند زیرا نوع مرغوبتری ندارد. ولی درصورت پیوند زدن ، نهالها زودتر به بار می نشیند. 
فاصله درختان عناب از یکدیگر بسته به این که درخت به چه منظوری کاشته می شده فرق می کند. اگر هدف به دست آوردن میوه باشد باید نهالها چهار تا پنج متر دور از یکدیگر نشانده شوند. ولی اگر برای تهیه چوب مبادرت به درخت کاری کنند، حدود نیم متر تا شصت سانتی متر فاصله کفایت می کند. 
در کشت سنتی درخت عناب را کود نمی دهند ولی برای برداشت محصول بیشتر باید کود داده شود. بهترین کود همان کودهای یک ساله حیوانی می باشد که در پاییز روی زمین می پاشند سپس فاصله بین درختان عناب را شخم می زنند تا کودها با خاک مخلوط شود. در حدود اردیبهشت ماه کمی کود سفیدشکری ( اوره ) نیز مفید است ، که پس از کودپاشی ، آبیاری مفصلی را می طلبد.

  نظرات ()
درخت توت نویسنده: جواد اعتضادی جمع - ۱۳٩۱/٥/٢۳

 

Morus Alba : نام علمی

یک درخت قدیمی و یا تاریخی در اکثر کشورهای جهان که معمولا در هر کشوری دارای قدمت بیش از دویست ، سیصد سال است. دارای پوست زرد نارنجی بوده که از مشخصه‌های جالب آن در زمستان است (بیشتر در مورد درختان نهال و جوان). 

درختی است مقاوم و کم نیاز که در اکثر مناطق و آب و هوا رشد می‌نماید و حتی می‌تواند به ارتفاع تا 25 متر نیز برسد. بعضی از درختان توت فقط گلهای نر تولید نموده و بنابراین میوه نمی‌آورند. این نوع درختان به عنوان یک درخت زینتی سایه‌دار بسیار مناسب هستند .


مشخصات گیاهشناسی 
توت یکی از گیاهان دو لپه است. توت در گیاه شناسی معمول‌ترین گونه میوه گوشتدار یک تکه محسوب می‌شود که در آن تمام دیواره تخمدان درون یک پیرابر خوراکی به عمل می‌آید . تخمدان همیشه در قسمت زیرین گلها که دارای یک یا چند برچه درون یک پوشش نازک می‌باشند قرار دارند و دارای قسمتهای داخلی گوشتداری هستند . دانه‌ها درون گوشت مشترک یک تخمدان یک یا چند برچه‌ای محصور شده‌اند . 

واریته‌ها 
Morus.nigra 
دارای برگهای بزرگ و قلبی شکل که در خرداد و تیر تا شهریور میوه‌های تمشک مانند آن می‌رسند، که می‌توان به صورت تازه و یا برای ساخت مربا از میوه‌های آن استفاده نمود. 

این میوه‌ها معمولا تا سن درخت به چهار یا پنج سالگی نرسیده باشد ظاهر نمی‌شوند. واریته دیگرMorus.alba یا توت سفید است که اصل آن از چین بوده و به ارتفاع 20 - 18 متر می‌رسد و در همه جا می‌توان آن را یافت و در مقابل نوسان درجه حرارت مقاوم است که در هوای گرم و خشک سازگاری بیشتر نشان می‌دهد و در مقابل سرما و کم آبی نیز مقاوم است . واریته توت مجنون نیز وجود دار که در جوانی زیباست ولی با گذشت سن از فرم می‌افتد و شاخه‌های زیرین خشک می‌شوند . 

جا و خاک مناسب 
در هر نوع خاک ، در آفتاب یا سایه روشن به عمل می‌آید و چون سیستم ریشه سطحی و عمیق دارند لذا خاکهای عمیق و قوی و آهکی را ترجیح می‌دهد .

هرس 
تا آنجا که امکان دارد هرس نکنید، مگر لازم باشد. در زمستان می‌توان شاخه‌های مرده را خارج نمود . 
تکثیر 
بذر از فروردین تا خرداد ماه بطور سطحی کاشته می‌شود و سپس آن را توسط شن‌کش با خاک مخلوط می‌کنند. (بهتر است قبلا میوه کامل را با ماسه بکوبید) بر روی آنها در شهریور می‌توان انواع مجنون ، توت سیاه معمولی و یا شاه توت را پیوند زد که در زمستان سال دوم قابل بهره برداری هستند. 

در پاییز یا اسفند در فضای بیرون می‌توان قلمه‌های 30 سانتیمتری آن را کاشت. با شاخه خوابانیدن نیز می‌توان اقدام به تکثیر نمود که در شهریور یا بهار انجام می‌شود .

استفاده غذایی و دارویی 
میوه شیرین و مطبوع توت خوراک انسان و برگ آن خوراک کرم ابریشم است. میوه سفید توت را خشک کرده و این میوه‌های خشک با اینکه شیرین هستند اما برای ابتلایان به بیماری قند ضرری ندارند. میوه توت چه خشک و چه تازه خشکی دماغ را برطرف می‌کند و از دوستان کبد و طحال است . 

جوشانده پوست ریشه و برگ توت ادرار را زیاد می‌کند و شیره برگهای آن به عنوان تب‌بر و التیام دهنده زخم در گذشته استفاده می‌شدعصاره برگ توت ضد سم قوی است. قند توت باعث چاقی نمی‌شود .

  نظرات ()
روشهای کاشت و تولید نهال پسته نویسنده: جواد اعتضادی جمع - ۱۳٩٠/۱٢/۱۳

مقدمه:
گیاهان سرمنشا زنجیره غذایی حیات بر روی کره زمین و به عنوان ثروت ملی هر کشور محسوب می‌شوند. پسته یکی از مهمترین اقلام صادراتی ایران است که بیش از 23% از ارزش کل صادرات ایران را بخود اختصاص داده است.
پسته یکی از گیاهان مهم در تیره پسته سانان (Anacardiaceae) است. تیره پسته سانان با حدود 60 جنس و 600 گونه ،تیره‌ای مهم در بین گیاهان می‌باشد. پسته به صورت خودرو در شمال شرقی ایران و اسیای مرکزی و افغانستان وجود دارد.

p
پسته گیاهی دو پایه است بنابراین درختان نر و ماده مجزا از یکدیگر هستند و بدین صورت با کاشت بذر و پیوند نزدن آن نیمی از نهال‌ها نر و نیم دیگر ماده خواهند شد و همچنین کاشت بذر به‌علت تفرقه صفات، تنوع ژنتیکی بین درختان بوجود آورده و بعضاً امکان دارد صفاتی نامطلوب در بین جمعبت بروز کند.
بنابراین در تکثیر توسط بذر، گاهی مرغوبیت از بین می‌رودو نیز زمان لازم برا ی بالغ شدن گیاه در درختانی که توسط بذر تکثیر می‌شوند طولانی‌تر می‌شود. بنابراین برای داشتن درختان یک دست و یکنواخت از یک رقم پر محصول ومرغوب و نیز برای کوتاه‌کردن دوره نونهالی باید از تکثیر غیر‌جنسی استفاده کرد. پس پیوند زدن نهال امری ضروری به نظر می‌رسد.
طرح باغ پسته:
قبل از کاشت پسته ابتدا باید منطقه موردنظر را برای کاشت از لحاظ آب و هوا و شرایط خاک بررسی نمود . اگر منطقه و زمین مورد نظر برای پسته‌کاری مناسب بود اقدام به تسطیح آن کرد.
برای احداث باغ پسته بهتر است ابتدا نقشه دقیقی با مقیاس مناسب از زمین تسطیح شده بر روی کاغذ رسم کرد و روی آن فواصل بین درختان و ردیف‌ها (فواصل بین درختان 4-3 متر و بین ردیف‌ها 8-7 متر می‌باشد).محل احداث ساختمان و یا تاسیس مورد نیاز احتمالی، مسیر جاده و خیابان‌های باغ، شبکه آبیاری باغ ، وزش بادغالب و شیب زمین را مشخص نمود.
تهیه بذر مطلوب :
بذر در نظر گرفته شده باید سالم و بدون هیچ گونه آفت یا بیماری و از محصول همان سال باشد. انتخاب بنه به عنوان پایه دارای مزایا و معایبی است، از مزایای آن مقاومت بیشتر آن در برابر خشکی در مقایسه با پایه پسته اهلی و مقاومت نسبی در برابر آلودگی به نماتد مولد غده ریشه است و از معایب آن رشد بطئی در سال‌های اولیه کاشت و حساسیت به گموز و ورتیسلیوم بوده که به علت این عیوب کمتر مورد توجه باغداران به عنوان پایه قرار می‌گیرد. معمولاً بذرهای که به عنوان پایه اسفاده می‌شود از ارقام پسه اهلی و عمدتاً بادامی (بادامی ریز)و قزوینی است و همچنین از نوعی هیبرد به نام بنه باغی نیز می‌توان استفاده نمود. بنه باغی فوق العاده به نماتد ریشه حساس می‌باشد. بنابراین باید با توجه به معایب و محاسن هریک از پایه‌ها و نیز با توجه به نوع خاک محل کاشت و بیماری‌های منطقه به انتخاب پایه مبادرت نمود. از پایه‌های دیگر پسته درایران می‌توان کسور،آتلانتیکا و سرخس را نام برد
1. پسته بادامی2-پسته سرخس3- بنه4-کسور
آماده کردن بذر برای کاشت :
در اواخر اسفند و اوایل بهار بذر‌ها را حدود 24 تا 48 ساعت (ترجیحاً 24 ساعت ) در آب خیس خیسانده، پس از شست‌و‌شوی مجدد با استفاده از سموم قارچ‌کش نظیر کاربو‌کسین تیرام، بنومیل به نسبت 5/52 تا 3 در هزار و هیپوکلرید سدیم (مایع سفیدکننده)5/0 به مدت 5 الی 10 دقیقه ضدعفونی می‌شود. پس آن باید بذرها را در کیسه‌های پارچه‌ای که به طورمنظم به‌مدت 4 تا 5 روز مرطوب نگه داشته‌شوند قرارداد (دمای مناسب برای جوانه‌زنی بذرها30-20 درجه سانتی‌گراد می‌باشد)بعد از جوانه زدن بذرها بایستی آنها را با قارچ‌کش PCNB یا بنومیل 4 در هزار ضدعفونی کرده و در محل مورد نظر کاشت. توانایی جوانه زنی در بین بذر گونه‌های مختلف پسته متفاوت است. جوانه‌زنی بستگی به سختی پوست استخوانی (آندوکارپ)دارد.
خراش‌دهی با اسید سولفوریک به مدت 5/1 ساعت و سپس غوطه‌ور کردن در آب به مدت 24 ساعت، سرعت و درصد جوانه زنی (مغز)بنه را افزایش می‌دهد. استفاده از بذرهای بدون پوست استخوانی برای جوانه زنی به دلیل سبز شدن یکنواخت می‌تواند مورد توجه واقع شود.
روش های کاشت :
کاشت بذر در زمین اصلی :
در زمین‌های با آب وخاک شیرین بذور جوانه زده مورد نظر برای کاشت را پس از گاورو شدن زمین (رسیدن به حد ظرفیت مزرعه ) د رمحل داغ آب زمین اصلی می‌‌کارند.چنانچه بافت خاک مزرعه سنگین باشد به منظور از سله بستن روی بذور داخل هر گودال را به وسیله ماسه می‌پوشانند. این عمل به رشد گیاه کمک فراوان می‌کند، چون نه تنها اکسیژن کافی در دسترس ریشه‌های نهال قرار می‌دهد بلکه موجودات هوازی مفید خاک را نیز به فعالیت وا می‌دارد. عمق کاشت بذر بستگی به اندازه بذر دارد (میزان تقریبی عمق کاشت حدود 2 تا 5 برابر بزرگ ترین قطر بذر است).
کاشت در خزانه :
زمین خزانه پسته مانند خزانه دیگر درختان باید آماده گردد. فواصل کاشت بذرها بر روی خطوط بین 5 تا 10 سانتی‌متر و بین خطوط 35 تا 40 سانتی‌متر است. پس از کاشت بذر ، روی آن را با استفاده از ماسه بادی همراه باکود دامی پوشانده و آبیاری می‌نمایند. میزان بذر مصرفی پسته در هکتار خزانه 250 تا 300 کیلوگرم می‌باشد و حدود 250 هزار نهال در یک هکتار می‌توان تولید نمود. نهال‌های تولیدی در فصل خواب (پاییز و زمستان) آماده انتقال به زمین اصلی هستند (نهال یکساله). هرچه سن نهال در خزانه بالا رود به علت گسترش سیستم ریشه و پیچیده شدن ریشه نهال‌ها و عدم دقت درهنگام کندن و جابه جایی نهال به زمین اصلی و قطع ریشه‌ها، یکبار انجام می‌شود. معمولاً د رخزانه راه روهایی در فواصل 5/1 تا 2 متر تعبیه می‌شود که این عمل به رفت و آمد کارگران برای حذف علف‌های هرز و انجام عملیات آبیاری و در صورت نیاز پیوند زدن نهال‌ها کمک می‌کند. چنانچه کف خزانه بوسیله سیمان و یا موزائیک فرش شود از رشد عمودی ریشه‌ها جلوگیری می‌کند. بنابراین جابه‌جایی نهال‌ها آسان‌تر و تلفات آنها نیز کمتر خواهد بود.
کاشت درکیسه‌های پلاستیکی :
برای این منظور از کیسه‌های پلاستیکی به ارتفاع 25 تا 30 سانتی‌متر استفاده می‌شود. البته هر چه ارتفاع کیسه‌ها بیشتر باشد(45 سانتی متر ویا بیشتر ) رشد نهال بهتر است. از آنجایی که محیط رشد در گیاهان گلدانی محدود است و این گیاهان مانند گیاهانی که در مزرعه و باغ کشت می‌شوند نمی‌توانند ریشه‌های خود را گسترش داده و به طور طبیعی از منابع غذایی خاک استفاده کنند. لذا برا ی برآورده ساختن احتیاجات گیاه، خاک درون کیسه‌ها را مخلوطی از یک تا دو قسمت ماسه و یک قسمت خاک زراعی مرغوب (لومی)و یک قسمت کود دامی یا خاک برگ پوسیده انتخاب می‌شود.
معمولاً برای تسهیل د رعملیات آبیاری، زمین مورد نظر را به ندازه ارتفاع گلدان‌ها خاک‌برداری‌ کرده، سپس گلدان‌ها را طوری می‌چینند که در فواصل 2-5/1 متری، راهروهایی برای عبور و مرور کارگران وجود داشته باشد. قسمت بالای گلدان‌ها معمولاً هم‌سطح زمین بوده، در نتیجه آبیاری به طریقه غرقابی امکان پذیر می‌شود. درون هر کیسه معمولاً دو دانه بذر می‌‌کارند که پس از سبز شدن و چهار و پنج برگی شدن گیاه‌چه‌ها قویترین آنها را انتخاب نموده، دیگری را حذف می‌کنند. حتماً بایستی در ته کیسه‌ها سوراخ‌های کوچکی به‌عنوان زه‌کش ایجاد نمود. گیاهان گلدانی را در موقعی از سال می‌توان به زمین اصلی انتقال داد. از کاشت پسته درون کیسه‌ها به منظور واکاری در باغ‌ها نیز استفاده می‌شود. در موقع انتقال به زمین اصلی، کیسه‌ها را به آهستگی بدون آنکه صدمه‌ای به ریشه‌ها وارد شود و خاک اطراف آن بریزد، پاره کرده، گیاه را به زمین اصلی انتقال می‌دهند.
سایر روش های تکثیر :
اخیراً موفقیت‌های در زمینه تکثیر پسته از طریق کشت بافت حاصل شده است. از مزایای عمده تکثیر از طریق کشت بافت، یکنواختی نهال‌ها به علت تکثیر غیر جنسی (کلون) تکثیر سریع در فضای کم و تولید نهال‌های عاری از بیماری و نیز کوتاه نمودن طول دوره نونهالی است. درایران ریز ازدیادی پایه‌های اهلی (قزوینی، بادامی زرند) و وحشی (بنه و آتلانتیکا) و نیز ارقام تجاری از طریق قلمه‌زدن بدون استفاده از هورمون‌های گیاهی و با غلظت بالا تا‌کنون امکان‌پذیر نبوده است. خوابانیدن یکی دیگر از روش‌های تکثیر می‌باشد که با این روش می‌توان تعداد معدودی گیاه ریشه دار را از گیاه مادری بدست آورد.
مراقبت از نهال های بذری :
پس از آن که بذر‌ها درخزانه و یا زمین اصلی و یا کیسه‌های پلاستیکی سبز شدند. یک سلسله عملیات باغبانی برای مراقبت از آنها لازم است که عبارتند از :
الف - آبیاری :
میزان دفعات آبیاری برحسب آب وهوا و نوع خاک و میزان آب موجود متفاوت است. بطور‌کلی آبیاری نهال‌های بذری باید به آهستگی صورت گیرد.با توجه به این‌که در این مرحله از رشد گیاهان دارای ریشه محدودی برای جذب می‌باشند باید دقت نمود که از کمبود آب صدمه نبینند.
ب - وجین :
بذر علف‌های هرز تقریباً در خاک وجود داشته و با گیاهان اصلی به رقابت می‌پردازند. بنابراین باید آنهارا از میان برد. وجین علف‌های هرز باید با دقت صورت گیرد تا به ریشه گیاهان اصلی صدمه‌ای وارد نشود.
ج- محافظت از گرما و تابش مستقیم آفتاب :
در روزهای گرم، مخصوصاً در روش کاشت پلاستیکی باید هر چند روز یک بار روی نهال‌ها آب پاشید و نیز برای جلوگیری از تابش مستقیم آفتاب، می‌توان پایه‌های در زمین به ارتفاع5/1-1 متر قرارداده، با استفاده از حصیر یا مواد دیگر روی آن را پوشاند و بدین ترتیب از تابش مستقیم نور خورشید جلوگیری کرد.
انتقال نهال به زمین اصلی :
محلی که قرار است نهال در آن کشت شود، باید گودالی به عمق 60 و به قطر 40 سانتی متر حفر کرد وآن را با خاک سطح الارض همراه با کود دامی پر نمود. نهال‌های بذری را باید به نحوی درگودال کاشت که طوقه (حدفاصل بین ریشه و ساقه)آن هم سطح زمین قرار گیرد. چنانچه طوقه گیاه درخاک فرو رود، ممکن است پوسیده شود و یا مورد حمله قارچ‌های عامل پوسیدگی طوقه(گموز)واقع شود. اگر هم بالاتر از خاک قرار گیرد، قسمت‌های از ریشه که در معرض هوا قرار گرفته‌اند از بین می‌رود.
بعد از قرار دادن نهال درگودال، خاک اطراف نهال را فشار داده تا گیاه در آن مستقر شود. نهال‌های بذری را باید بلافاصله پس از انتقال آبیاری کرد

  نظرات ()
هرس باردهی انگور(تاک , مو) نویسنده: جواد اعتضادی جمع - ۱۳٩٠/٩/۱٠

انگور 1انگور

این هرس به منظور ازدیاد قدرت باردهی و پخش محصول بین کلیه شاخه ها انجام می شود به طوریکه هم میوه مرغوب گردد و هم از قدرت درخت کاسته نشود. خوشه انگور روی شاخه های علفی تولید شده در همان سال ظاهر میشود و این شاخه ها روی بازوهایی که در اثر هرس باقی گذارده ایم ظاهر می شود تعداد جوانه هایی که روی هر بازو نگاه می داریم بسته به قدرت بوته و شاخه و همچنین واریته مو متفاوت است بدیهی است که اکثر شاخه هایی که به صورت پاجوش یا نرک روی تنه و اطراف آن ظاهر می شود میوه ده نبوده باید حذف شوند.

فصل هرس بوته : در ایران هرس در دو نوبت انجام می شود یکی در فصل خواب درخت یعنی از وقتی بوته به خزان  می رود  تا نزدیکی های بیدار شدن که این را هرس زمستانه گویند. هرس دیگر هرس تابستانه یا هرس سبز است. هرس زمستانه در برخی نقاط در اواخر پاییز و در برخی که خطر سرمازدگی زیاد است در اواخر زمستان یا اوایل بهار انجام می شود .

هرس زمستانه : عبارت است از حذف شاخه های خشک و آفت زده و بیمار و همچنین قطع شاخه های بارده همان سال و به جای گذاردن شاخه های مناسب با تعداد جوانه هایی معین روی آن ها به طوریکه این جوانه ها به توانند  در سال آینده باردهی بوته را  تامین کنند. این نوع هرس به هرس خشک نیز معروف است.

هرس سبز : هرس سبز را پس از بیدار شدن جوانه ها انجام می دهیم و این کار در تمام فصل رشد می تواند ادامه یابد هرس سبز روی جوانه, شاخه, برگ  و خوشه انجام می شود.

الف: هرس جوانه: حذف جوانه هایی که روی تنه سبز می شوند و به سرعت رشد می کنند مخصوصا در موهای مسن زیاد دیده می شوند و باید حذف شوند.

ب: هرس  شاخه های سبز:  این شاخه هار را هر چه زودتر قبل از آنکه طولشان به 15 سانتی متر برسد باید حذف کرد و بیشتر پاجوش یا تنه جوش هستند که تولید شاخه های زایدی کرده و درخت مو را ضعیف می کنند. در بوته های قوی که رشد شاخه ها زیاد است معمولا شاخه های طویل را از 3-4 بند بالاتر از خوشه قطع می کنند و بااین کار از تبخیر زیاد در مناطق خشک و گرم جلوگیری شده این امر در دیمکاری بسیار مهم است .

ج: هرس برگها: هرس برگ ها کار بسیار حساسی است چه برگ کارخانه تولید مواد غذایی برای گیاه محسوب می شود. لکن اگر اطراف خوشه انگور را برگهای زیادی گرفته باشد مخصوصا در مناطقی که انگور دیررس کشت نموده اند این برگها را می زنند تا هوا در اطراف آن جریان یافته و نور بدان برسد و زودتر برسد معمولا از برگ مو برای تهیه غذایی به نام دلمه برگ مو استفاده می شود. بهتر است از برگ های اضافی اطراف خوشه ها برای این منظور استفاده شود.

د: هرس خوشه : برای درشت شدن دانه های انگور این کار را می کنند یعنی تعدادی  از حبه ها را با قیجی های مخصوص حذف و یا ته خوشه را قیچی می نمایند تا باقیمانده درشت تر و مرغوبتر شود. می توان از تعداد خوشه ها نیز کاست و باد ید آیا این کار با هزینه کارگر اقتصادی یا خیر

شدت هرس: در مورد شدت هرس که با نوع انگور – رشد بوته و خاک و محل کاشت متفاوت است نظرات مختلفی ابراز شده لکن به طور کلی به سه طریقه می توان مو را هرس کرد: 1- کوتاه 2- طویل 3-مختلط

1- هرس کوتاه : وقتی است که روی بازو 2-3 جوانه می گذاریم  و بقیه را حذف می کنیم

2- هرس طویل: وقتی است که روی بازو 7-8 جوانه می گذاریم و بقیه را حذف می کنیم

3- هرس مختلط: وقتی است که نصف شاخه ها را بلند و نصفی را کوتاه هرس می کنیم, هر قدر هرس شدیدتر باشد رشد بوته کمتر است و هر قدر میوه درخت بیشتر باشد رشد بوته مو نیز کمتر است بنابراین رشد با مقدار میوه و شدت هرس رابطه ای معکوس دارد.

  نظرات ()
انار نویسنده: جواد اعتضادی جمع - ۱۳٩٠/٧/٢۳

 

 

نام علمی: Panica granatum

 

a1a3a4
شرح گیاه : انار درختی است که منشأ آن به تفاوت ایران و بین النهرین و همچنین نواحی شمالی آفریقا ذکر شده است ولی از قرائن تاریخی استنباط می گردد که از قدیم الابام  در منطقه وسیعی از ایران مانند کردستان،بلوچستان و امتداد و آن تا افغانستان به حالت وحشی وجود داشته و بعداً از آنجا به نواحی دیگر انتقال یافته است امروزه این میوه در همه کشورهای اطراف دریای مدیترانه کاشته می شود .درخت انار دارای ساقه ای ناهموار با چوب محکم و پوشیده از پوستی به رنگ مایل به سبز است شاخه های متعدد آن شکل نامنظم و رنگ قرمز مخصوص دارند و غالباً نیز در انتها به نوک تیزخار مانند ختم می شوند برگهائ آن متقابل ، شفاف ، ساده (گاهی منفرد یا فراهم حتی در شاخه های مختلف یک درخت) و گلهای آن درشت و شامل گلبرگهای به رنگ قرمز مایل به ارغوانی است. از اختصاصات آن این است که کاسه گوشتدار آن پس از تشکیل میوه نیز در قسمت مادگی آن به پیاله نهنج پیوستگی دارند بطوریکه مجموعه آنها تخمدانی تحتانی و شامل برچه های فراهم در یک تا سه ردیف منطبق به هم بوجود می آورد. میوه آن کروی به بزرگی یک نارنج گاهی بزرگتر و دارای پوستی ضخیم و قرمز رنگ و یا نازک و ناهموار است. دانه های فراوان انار هر یک در بخش آبدار و قرمز رنگ یا به صورتی رنگ محصور است بعضی از نژادهای این درخت گلهای سفید و برخی نیز دانه های محصور در یک قسمت گوشتدار سفید مایل به صورتی دارند.

انواع

انار را می توان طبق مزه میوه آن به انواع شیرین، میخوش و ترش تقسیم کرد، انواع شیرین درختهای انار با داشتن برگهای سبز روشن و خار و قد نسبتاً کوتاهتر از انواع ترش و میخوش متمایز می شوند انواع ترش و میخشوش آن دارای قدی بلندتر و برگهای سبز تیره اند. طبق رنگ پوست به انواع زرد، قهوه ای و قرمز تقسیم می شوند با استفاده از رنگ دانه های میوه به انواع دانه سفید و دانه قرمز و روش و دانه قرمز تیره می توان آنها را تقسیم نمود. با مقایسه بزرگی درختچه ها به انار پا بلند و پاکوتاه رده بندی کرد.

نیاز اکولوژیکی

آب و هوا :

 

درخت انار بومی مناطق استپیی معتدل است و در نقاطی که زمستانهای نسبتاً معتدل داشته باشند کاشته می شود آب و هوا ایده آل برای رشد خوب درختان انار زمستانهای خشک و معتدل و تابستانهای نسبتاً گرم و خشک و حدود 40 درجه سانتی گراد است. هوای گرم تابستان نباید مرطوب باشد تا درخت انار بتواند در آن خوب رشد کرده و محصول دهد. برای رسیدن و محصول خوب دادن نیاز به طول زیاد روز دارد بطوری که مدت تابش روزانه نورخورشید زیاد باشد. انار سرمای زمستانی 12 تا 15 درجه سانتی زیر صفر را تحمل می کند ولی در هنگام فعال شدن نهال یا پیش از خواب زمستانی سرمای صفر درجه نیز می تواند صدمات قابل ملاحظه ای به درخت وارد کند.

آبیاری

 

باران مورد نیاز انار 500 تا 600 میلی متر در سال است درمناطق خشک کمبود بوسیله آبیاری جبران می شود آبیاری باید به طور صحیح به مقدار لازم و در فواصل معین صورت گیرد. از هنگام شروع گل دادن فواصل بین دو آبیاری را کوتاه می کنند. در سه سال اول پس از کاشت نهالها هر 7 تا 11 روز حداقل یکبار آبیاری می کنند پس از شروع باردهی فاصله بین دو آبیاری را می توان زیاد تر کرد.

خاک

 

بهترین نوع زمین برای رشد انار زمینهای سبک شنی رسی است که PH آن 5/6 تا 8 باشد. ولی بطور کلی انار در همه نوع زمین می روید و محصول می دهد زمینهای سنگین رسی کمترین استعداد را برای کاشت انار دارد ولی با این وجود در زمینهای شمال ایران که خاکشان رسی است درختهای انار به صورت وحش در جنگلها و به حالت خودرو به تعداد زیاد وجود دارند.میوه ها در زمینهای رسی معمولاً کوچک می شوند و بجز انار ترش سایر انارها در زمینهای رسی تغییر مزه داده و خوردن آنها چندان مطلوب نیست. پیش از کاشت نهالها باید زمین را آمده کرده لذا باید زمین را کودپاشی کرده و شخم زد تا کودها به داخل فرستاده شوند. آنچه برای رشد و محصول دادن انار خیلی مهم می باشد عملیات زراعی منظم از قبیل :یخ آب زمستانه،شخم پای درختان است شخم باید سطحی باشد چون ریشه انار در عمق نسبتاً کمی پخش می شود. عمق شخم در دوران میوه دهی بیش از 15 سانتی متر توصیه نشده است. در زمینهای نسبتاً شور درخت انار مقاومت دارددرخت انار در زمینهایی که سایر درختان میوه حتی رشد هم نمی توانند بکنند (مثل زمینهای سنگلاخی) می تواند زندگی کرده و محصول خوبی بدهد، بشرطی اینکه آب مورد نیاز آن تامین گردد.

کود

 

ریشه های انار به دلیل ضعیف بودن قدرت جذب مواد غذایی کمترین عکس العمل را در مقابل کود از خود نشان میدهند لذا مقدار کود در واحد سطح را زیادتر کرده تا گیاه بتواند از کود زیاد نیاز حقیقی خود را جذب کند لذا قبل از کاشت نهالها 50 تن کود حیوانی 80 کیلو کود ازته به صورت N و 50 کیلو کود فسفر به صورت P2O5 و بالاخره 50 کیلو کود پتاسی به صورت K2O در هر هکتار به زمین داده آنرا شخم عمیق زده تا کودها به عمق خاک رفته و نتوانند به موقع در دسترس ریشه های درخت چه انار قرار گیرند و گیاه از آن استفاده کند. نیاز درخت انار به کلسیم زیاد است لذا حدود 50 کیلوگرم کود آهکی به صورت Cao در هر هکتار به زمین اضافه می کنند سالهای اول زندگی درختچه انار به هر هکتار 100 کیلو ازت، 40 کیلو فسفر و 40 کیلوگرم پتاس داده می شود.

ازدیاد

 

ازدیاد درختچه اگر چه به وسیله بذر هم امکان پذیر است ولی رواج ندارد زیرا گیاه بدست آمده لزوماً تمام خواص گیاه مادر را ندارد روش مناسب ازدیاد درختچه انار از طریق غیر جنسی قلمه می باشد قلمه زدن می تواند در پائیز یا بهار زیرگر مخانه یا در هوای آزاد صورت گیرد. قلمه ها را می توان حتی در محل اصلی کاشت.مهمترین خواص خوب یک گیاه قلمه دهنده انار عبارتند از : (1) میوه هایش درشت باشند. (2) میوه ها پوست نازک باشند. (3) دانه ها درشت و آبدار باشند. (4) شیرین و خوشمز باشند. (5) قرمز یاقوتی و یا حتی قرمز بنفش باشند. (6) در مقابل امراض مقاومت خوبی داشته باشند.قلمه ها به بزرگی 50 تا 60 سانتی متر انتخاب شده و قبل از کاشتن آنها را 24 ساعت داخل آب می گذارند تا خوب آب به خودشان بگیرند. قلمه را باید در فصلی کاشت که درخت برگ نداشته باشند. انار پاجوش هم می دهد و ازدیادش به وسیله پا جوش نیز امکان پذیر است. شرایطی که برای قلمه ذکرشده برای پا جوش هم مهم است تعداد ریشه های پا جوشها هر چه زیادتر باشد بهتر است چون ساده تر می گیرند. انار به وسیله پیوند هم قابل ازدیاد است معمولاًً از پیوند شکمی ، لوله ای و اسکنه ای استفاده می شود.

 

کاشت

 

پیش از کاشت نهالها به زمین کود داده و به دنبال آن شخم عمیق زد تا خاکها در عمق نسبتاً زیاد نرم شده و ریشه های سطحی و معمولاً ضعیف و کم قدرت درختچه ها بتوانند آسانتر به عمق خاک نفوذ کنند. (میزان کود 50 تن کود حیوانی 80 تن کود ازته به صورت N و 50 کیلو کود فسفره به صورت P2O5 و 50 کیلو کود پتاسی به صورت K2O در هر هکتار)سپس به حفر چاله هایی به عمق 50، طول 50 و عرض 50 سانتی متر می پردازند. باغ انار باید روی نظم و نقشه احداث شود چاله ها روی ردیف مشخصی کنده می شوند آنگاه نهالهایی که از 24 ساعت پیش در آب خوابانده شده بودند در هر چاله 3 یا 4 عدد قرار می دهند. بهتر است طول نهالها بیش از 60 سانتی متر باشد. هنگام خاک ریزی به داخل چاله ها نیز مقداری کود فسفره با خاک مخلوط می کنند. فاصله چاله ها از یکدیگر را حدود 3 یا 4 متر می گیرد. انار کاری را می توان در زمینهایی که به صورت جوی و پشته ترتیب داده شده اند نیز انجام داد به طوری که آب از داخل جویی که زیر پشته کنده شدند گذشته و ریشه های گیاهان را آبیاری کند. در هر حالت بلافاصله بعد کاشت باید آبیاری را آغاز کرد. درخت انار نیاز به روزهای طویل و تابش زیاد خورشید دارد تا بتواند رشد کرده میوه دهد.

داشت

 

هرس

 

هرس درختچه انار منحصر به حذف شاخه های آفت زده و خشک شده و همچنین فرم دادن به درختچه می باشد . درخت انار پاجوشهای زیادی می دهد چیدن پا جوش به منظور ازدیاد آنها با برای فروش خود عملاً نوعی هرس برای درختان انار به حساب می آید. معمولاً درخت انار را در زمستان پیش از پیدایش برگهای تازه هرس می کنند برای فرم دادن هر گاه بخواهند درختهای انار پاکوتاه باشند نهالها را پس از کاشتن در ارتفاع 30 تا 40 سانتی متر از سطح زمین قطع می کنند (سر می زنند) تا جوانه های جانبی خوابیده بیدار شده شروع به رشد کنند و تاج درخت را بوجود آوردند اگر تصمیم به داشتن درختهای پابلند باشد نهالها را در ارتفاع 70 تا 80 سانتی متر سر می زنند.مهمترین بیماریهای درخت انار :1- شته سبز انار 2- کرم انار 3- کرم میوه ریز4- کنه قرمز 5- آفتاب سوختگی 6- ترک خوردگی انار گنجشک 8- کمبود عناصر (آهن ، ازت ، مس ، روی)

برداشت

 

اوایل پائیز زمان برداشت میوه است ولی بر خلاف سایر میوه ها در برداشت میوه عجله لازم نیست. چون انار می تواند ماهها روی درخت باقی بماند بدون اینکه خراب شود با حتی آسیبی ببیند. زمان چیدن میوه موقعی است که پوست و دانه های انار رنگ مشخصه خودش را گرفته باشد. از این زمان تا حدود 2 ماه بعد هر وقت لازم بود می توان انار را چید. عمر درخت انار طولانی است درختانی وجود دارند که در سن 200 سالگی نیز باردهی آنها حفظ شده است.

 

 

  نظرات ()
زرشک نویسنده: جواد اعتضادی جمع - ۱۳٩٠/٦/۱٢

 

نام علمی : Berberis Vulgaris – B.pauciflora salisb

img/daneshnameh_up/0/07/PICT0001.jpg


درختچه ای خاردار به ارتفاع 1 تا 3 متر و دارای شاخه هایی شکننده است. ارتفاع بعضی نمونه های آن در محیط های مساعد به 6 متر می رسد. گیاه یک پایه و گلهایش دو جنسی است یعنی هر گل هم اندامهای نر دارد و هم اندامهای ماده. گل زرشک مرکب است و از قطعات 3 تایی تشکیل شده است، که در دو ردیف حلقوی قرار گرفته اند. پرچم های زرشک 6 عدد هستند که در 2 ردیف 3 تایی قرار می گیرند. برگهایش چرمی و فاقد استمات یا منقد در سطح بالایی است این برگها در بعضی واریته ها صاف و در برخی دندانه دار است. بوته زرشک خاردار است و خارهای آن از تبدیل برگها بوجود آمده اند که در محل اتصال خارها به شاخه پهن تر می شوند. دارای انواع وحشی و پرورش یافته جهت مصرف مواد غذایی و انواع زینتی می باشد. انواع وحشی در دامنه های جنوبی وشمال البرز تا فیروزکوه تا ارنگه و طالقانه و میانه و عمارلوی گیلان در بلندیهای 1000 تا 2000 متری انتشار دارند. نوع پرورش یافته و بی دانه آن در بیرجند وقاینات کاشته می شود. که جهت چاشنی خوراک استفاده میشود. نوع زینتی با گلهای زرد رنگ وجود دارد که میوه هایش به رنگ زرد هستند و معمولاً به صورت درختچه در پارکها کاشته می شود. انواع زرشک هایی که تا کنون در ایران دیده شده اند عبارتند از: 1- Berberis crataegina جنگلی است و به صورت وحشی در دامنه های جنوبی البرز( از فیروزکوه تا ارنگه و طالقان و میانه بین ارتفاع 1000 تا 2800 متر انتشار دارد.) می روید درختچه ای است به بلندی یک متر، درازای خار آن تا 3 سانتی متر هم می رسد. 2- B. integerrima بلندیش تا 3 متر هم می تواند برسد. بیشتر در شمال آذربایجان یعنی در اطراف خوی و قطور به صورت وحشی دیده می شود ولی در نواحی دیگر مثل منجیل تا زنجان اطراف کرج ( دره کرج، گچسر، ارنگه و شهر ستانک ،سیاه بیشه ، پل زنگوله) هم وجود دارد. 3- B . orientalis در جنوب خراسان در باغها به صورت اهلی و به منظور بهره برداری کشاورزی کاشته می شود. 4- B.vulgoris ارتفاعش می تواند تا 5/2 متر هم برسد و در شمال ایران و آذربایجان به صورت وحشی می روید.

نیاز اکولوژیکی

 

آبیاری : زرشک عملاً به آب وهوای کویری و خشک و گرم و پر آفتاب علاقمند است ولی در چنین مناطقی کمبود شدید آب وجود دارد لذا حتماً باید بوسیله آبیاری مصنوعی کمبود جبران شود. مهمترین زمان آبیاری بوته های زرشک با بازشدن گلهایش شروع شده و تا هنگام برداشت محصول ادامه دارد. هرگاه در همین فاصله زمانی آب کافی و لازم به ریشه های گیاه نرسد میوه هایش پوک و خشک شده و در نتیجه مقدار محصول پایین می آید. سایر مواقع هم باید تا آنجا که ممکن باشد مثلاً هفته ای یکبار از آبیاری غفلت نکرده تا گیاه بتواند به رشد و زندگی عادیش ادامه داده و محصول کافی هم بدهد. آب و هوا: زرشک به صورت وحشی در آب و هوای مرطوب و هوای خشک می روید ولی در آب و هوای خشک کویری رشد بهتر کرده و میوه زیادتر و خوشمزه تر می دهد البته در صورتیکه نیاز آبی آن بوسیله آبیاری برطرف شود نور آفتاب زیاد و گرمایی حدود 35 درجه حتماً برایش لازم است . خاک: زرشک معمولاً خاکهای شنی- رسی و سبک را به خاکهای سنگین رسی ترجیح می دهد ولی قادر است حتی در زمینهای سنگلاخی هم زندگی کرده و محصول بدهد. در جنگلهای شمال ایران درختچه های زرشک در زمینهای رسی رشد کرده و مقدار نسبتاً ناچیز میوه های زرشک هسته دار محصول می دهند ( بیشتر جهت تهیه آب زرشک و یا رب زرشک استفاده می شود) ارتفاع درختچه در این نقاط هم بندرت از 5/1 متر بلندتر می شود. زرشک در زمینهای اسیدی رشد کمی دارد و برعکس در زمینهای نسبتاً قلیایی هم رشد درختچه و هم محصولش خوب است بهترین PH برایش حدود 7 تا 8 است. لذا در زمینهای آهکی حاشیه های کویری در صورت وجود آب کافی برای آبیاری بخوبی رشد کرده و محصول می دهد. کود: در مناطق جنوبی استان خراسان معمولاً بعضی اوقات مقدار کمی کود حیوانی می دهند لیکن زرشک مثل هر میوه دیگر نیاز به کود دارد که از کودهای توصیه شده به خاک لازم است قبل از کاشتن نهال کود پوسیده حیوانی 70 تن در هکتار- کود ازته به صورت N حدود 100 کیلو در هکتار کود فسفره به صورت P2O5 حدود 100 کیلو در هکتار- کود پتاس به صورت K2O حدود 50 کیلو در هکتار به خاک اضافه نمود که پس از اضافه کردن این کودها بر روی خاک با یک شخم عمیق کودها را به داخل خاک می فرستند تا در دسترس ریشه ها قرار گرفته و مورد استفاده آنها قرار گیرد. با وجود غنی بودن خاکهای ایران مرکزی از کود K2O باید هر سال کود پتاسی را به زمین داد چون زرشک و میوه هایش نیاز مبرمی به آن دارند در سالهای بعد هم هر ساله کودهای فوق الذکر به همین مقدار و نصف کود حیوانی را به باغ زرشک داده و تنها به کمک رتیواتور باید آنها را به داخل خاک می فرستاد. کودهای معدنی را به صورت کودهای برگی در مواردی که آبیاری به وسیله باران مصنوعی انجام می گیرد نیز به بوته های زرشک می توان داد چون برگهای زرشک قادرند آب و مواد یا کودهای محلول در آب را هم جذب کنند. مشروط بر اینکه کمتر از یک درصد باشد غلظتهای بیشتر از آن باعث سوخت برگها و در نتیجه از بین رفتن بوته ها می شوند. کودسبز در صورت وجود آب کافی و امکان آبیاری بسیار مفید بوده و مثل کود حیوانی قادر است که خواص فیزیکی خاک را بهتر کند. از جمله گیاهانی که برای کودسبز توصیه می شوند عبارتند از: شبدر برسیم ، انواع چغندرها و هر نوع گیاهی که تولید برگ را زیاد می کند، هستند.

 

ازدیاد

 

بطور کلی راههای ازدیاد زرشک به قرار زیر است: 1- پاجوش طوقه ای، 2- خوابانیدن، 3- قلمه، 4- بذر

1- پاجوش طوقه ای: زرشک به وسیله پاجوش ازدیاد می یابد. همه ساله نهالهای تازه ای از پای بوته ها به صورت پاجوشها تولید و رشد می کنند پاجوشها از روی طوقه بوجود می آیند و به همین دلیل هم آنها را با جوشهای طوقه ای می نامند ازدیاد به وسیله پاجوش مهمترین و متداول ترین راه ازدیاد بوته های زرشک است. به تناسب قوی یا ضعیف بودن درختچه ها بعد از یکسال یا دو سال می توان پاجوشهای ریشه دار و خوبی به دست آورده و درجای دیگر آنها را کاشت. هنگام جدا کردن پاجوشها از گیاه مادری باید سعی کرد که پاجوشها ریشه های زیادتری داشته باشند ازدیاد پا جوش، ازدیادی غیرجنسی است و در ازدیادهای غیرجنسی هر نهال تمام خواص گیاه مادری را تا حدود صد درصد به ارث می برد.

2- خوابانیدن: هرگاه شاخه های جوان یک الی دو ساله را در پائیز در خاک بخوابانند نخست ریشه داده و پس از یکسال از جوانه هایشان نهالهایی به تدریج سر از خاک بیرون می آورند این شاخه ها را پس از آنکه خوب رشد کرده و قوی شدند از گیاه مادر جدا کرده و در محل نهایی می کارند. ریشه های زرشک در برابر سرمای هوا خیلی حساس هستند لذا باید پیش از بیرون آوردن نهالها از خاک چاله های 50 × 50 × 50 سانتی متر را آماده کنند، و نهالها را به محض بیرون آوردن از خاک فوراً در چاله ها کاشته تا صدمه نبینند. یا آنکه ریشه هایش را به وسیله کمی خاک و یک کیسه پلاستیکی می پوشانند.

3- قلمه: اگر در اسفندماه قلمه، بزنند قلمه ها ریشه داده و رشد می کنند و سال بعد یا حداکثر 2 سال بعد قابل کاشت خواهند شد. قلمه زدن تنها در بعضی از انواع زینتی موفقیت آمیز است و 2 سال بعد نیز قابل انتقال است.

4- بذر: زرشک دانه دار می تواند با بذر ازدیاد یابد برای این کار بذر به مدت 2 ماه در گرمای 6 درجه بالای صفر گذاشته و سپس آنرا می کارند.

کاشت

 

نهالهای زرشک را در اواسط پائیز بعد از برداشت محصول و پس از اینکه زمین را آماده کرده اند، می کارند برای آماده کردن زمین کودهای ضروری ( شیمیایی- دامی) را به خاک اضافه نموده سپس شخم نیمه عمیق می زنند. آنگاه چاله ها را دراندازه 50 × 50 × 50 در سانتی متر حفر کرده و طبق روال کار یک مشت کود فسفره و ازته داخل هر چاله به طور یکنواخت هنگام خاک ریزی برای کاشت نهال با خاک مخلوط می کنند در بعضی از مناطق که سرمای زمستانی شدید دارند هنگام خاک ریزی مقداری کاه هم داخل چاله می ریزند تا ریشه های بسیار حساس به سرمای نهال، یخ نزنند. باغهای زرشک روی فرم های منظم یعنی مثلثی یا مربعی و یا مستطیلی با فاصله 4×4 متر یا 5×5 متر و 7×7 متر احداث می کنند.کاشت نهالهای زرشک در اوایل بهار نیز امکان پذیر است ولی احتمال گرفتن درختچه ها در پائیز بیشتر است چه ریشه ها زمان بیشتری برای رشد در اختیار دارند.

داشت

 

بعد از کاشت نهالها مراقبت های لازم را باید انجام داد و بهترین این مراقبتها آبیاری در نقاط کم باران است که زمانی باید انجام گیرد که گیاه بدان نیاز دارد. پس از رشد کامل و در زمان بازدهی نیز همین موضوع باید با دقت رعایت شود تا گیاه بتواند قدرت بازدهی خود را بخوبی نشان دهد. از دیگر مراقبتها هرس و مبارزه با بیماریها و آفات می باشد. هرس : در هرس به بریدن شاخه های خشک شده و بیمار قناعت می شود با توجه به اینکه زرشک تنها روی شاخه های پارساله میوه می دهد و هر شاخه هم تنها یکبار درزندگی به میوه می نشیند تصور می رود که هنگام برداشت محصول بهتر است که شاخه های میوه دار را با میوه اش به وسیله قیچی باغبانی هرس کرد تا شاخه ای که از لحظه دادن محصول بی فایده روی درختچه باقیمانده و قسمتی از غذای شاخه هایی را که سال بعد باید محصول بدهند به سمت خودش جذب می کند، حذف شود و در نتیجه غذا و شیو غذایی بیشتری در اختیار شاخه های محصول دهنده سال بعد قرار گیرد تا بتواند در سال بعد محصول زیادتری بدهد. بریدن پاجوشها از پای بوته ها به منظور ازدیاد درختچه ها نیز خود نوعی هرس است. هرس درختچه های زرشک را در فصلهای پائیز و زمستان باید انجام داد. هدف از هرس در سالهای نخست فرم دادن به درختچه است که معمولاً دارای چند تنه است. از سال چهارم به بعد که کم کم دوران باردهی بوته زرشک آغاز می شود آنرا معمولاً مثل سندان هرس می کنند به همین دلیل آنرا هرس سندانی می نامند چون از دور به شکل سندان است چنانچه هرس مرتب همه ساله و به طور صحیح انجام نگیرد مقدار محصول کاهش می یابد. - بیماریها و آفات: آفات زرشک حشرات جونده و مکنده و همچینن قارچها هستند که به وسیله حشره کشها و قارچ کشها با آنها مبارزه می شود. بیماریهای و انگلهای مهم زرشک بقرار زیر است: 1- رنگ سیاه گندم pucchinia gramini را می توان نام برد لازم به ذکر است زرشک میزبان حد واسطی برای زنگ سیاه که یکی از بیماریهای صعب العلاج گندم است می باشد این قارچ یک دوره زندگی خود را روی زرشک می گذراند. لذا همیشه باید سعی کرد که محل زرشک کاری از مزارع گندم دور باشد تا اسپورهای قارچ بر روی بوته های گندم انتقال نیابند. بعضی از شرایط جوی مثل رطوبت و گرما نیز می توانند به این بیماری شدت دهند. رعایت تناوب زراعی از شدت بیماری در گندم می کاهد. 2- سفیدک سطحی زرشک 3- شته زرشک ( یکی از مهمترین آفات) 4- پروانه انگشتری 5- مگس گیلاس 6- پروانه ابریشم باف ناجور

 

برداشت

 

نهالهای زرشک در سن 3 تا 4 سالگی محصول دادنشان را شروع می کنند. گرده افشانی زرشک به وسیله حشرات از جمله زنبورعسل انجام می شود. زرشک معمولاً روی شاخه های پارساله میوه می دهد. بهترین زمان برداشت وقتی است که دانه های زرشک کاملاً یکنواخت قرمز شده باشند و این معمولاً اوایل پائیز است. برداشت آن با دست به دلیل وجود خارهای فراوان در بوته، دشوار است.برای این کار سفره ای زیر درختچه پهن کرده و با یک چوب دستی دراز ضرباتی آهسته به تک شاخه ها وارد می کنند تا هم میوه ها روی سفره بیفتند و هم شاخه ها صدمات زیادی نبینند. پس از چیدن آنها را معمولاً خشک می کنند. رنگ میوه ها در دوران رشدشان نخست، سبز بعد، قرمز و در آخر سیاه است. آبانماه معمولاً زمان برداشت محصول زرشک است در صورتیکه بارانهای پائیزی اجازه دهند هرچه دیرتر محصول را برداشت کنند بهتر است زیرا میوه شیرین تر و خوشمزه تر می شود. میوه نارس کمی گس است. روش برداشت همانطور که در بالا ذکر شد دست چینی و ترکه زنی است زرشک در چهار سال اول محصول زیادی نمی دهد. از سال پنجم نخستین محصول نسبتاً اقتصادی آغاز می شود، در سال هفتم میانگین محصول زرشک به 2 تن در هکتار می رسد. با بالا رفتن سن درخت مقدار محصول درختچه های زرشک نیز زیادتر می شود. بیشترین اندازه باردهی آنها از چهارده سالگی شروع شده و تا 25 سالگی ادامه می یابد دوره بازدهی زرشک حداکثر تا 85 سالگی است. از هر 4 کیلو زرشک تازه یک کیلو زرشک خشک دست می آید. پس از چیدن زرشکها را روی پارچه ریخته و در آفتاب خشک کنند.

برگرفته از وبلاگ http://farshadpileste.blogfa.com/

  نظرات ()
مطالب اخیر نیاز های رشدی کاکتوس ها و ساکولنت ها کاکتوس و ساکولنت چیست ؟ شامادورا گل رازقی بونسای و نحوه پرورش آن آشنایی با نحوه پرورش کاکتوس ها کوردیلین رنگارنگ یاس هلندی میکوریزا چیست؟ آفات و بیماریهای رایج گیاهان آپارتمانی
کلمات کلیدی وبلاگ گیاهان آپارتمانی (۳۳) گیاهان باغچه ای (٢٥) گلهای فصلی (۱٦) دانستنیهای باغبانی (۱٥) درختچه های تزئینی (۱٠) آفات و بیماریهای گیاهی (٩) تغذیه گیاهی (۸) گیاهان دارویی (۸) هرس (٧) درختان مثمر (٧) درختان غیر مثمر (٥) گلخانه (۳) کاکتوس ها (۳) قارچ (٢) به زراعی (٢) مکانیزاسیون (۱) کشاورزی پایدار (۱)
دوستان من پرورش گل و گیاهان زینتی کاکتوس پلاس ویکی کاکتوس فروش و پرورش حرفه ای گل و گیاهان زینتی پایگاه اطلاع رسانی گل و گیاهان زینتی باغبان باشی شهر باغبانی مهندسی فضای سبز و پرورش گل شبنمک پایگاه تخصصی شناخت گیاهان دارویی و معطر تکنولوژی باغبانی باغ فرید گلستان علی ورزش ایرانی پرتال زیگور طراح قالب